Siz de bırakın şu mereti

İnsan sağlığı üzerinde sayısız zararı bulunan sigarayı bırakmak için yarın uygun bir gün. Çünkü 9 Şubat tüm dünyada “Sigarayı Boykot Günü” olarak kabul ediliyor. Uzmanlar da, yeni bir başlangıç yapmak için bunun iyi bir fırsat olduğunu belirterek, “sigarayı bırakın” çağrısı yapıyor.

Sigara ve Sağlık Ulusal Komitesi (SSUK) Başkanı Prof. Dr. Elif Dağlı’nın verdiği bilgiye göre Türkiye’de 20 milyon sigara içicisi var ve pazarı 20 milyar dolar. Sigara ve Sağlık Ulusal Komitesi’nin (SSUK) raporuna göre de, Türkiye’de sigara tüketimi ve sonrasında sigara tüketimine bağlı hastalıklara yapılan harcama yıllık 50 milyar doları buluyor.

Amerikan Hastanesi Sigarayı Bırakma Kliniği psikiyatristi Dr. Gülçin Arı Sarılgan, klinik psikoloğu Aslı Akkan ile göğüs hastalıkları ile beslenme ve diyet uzmanları yaptıkları açıklamaya göre, sigara bırakmanın birçok yolu var gibi görünse de, klinik çalışmalarda başarılı yöntemlerin sayısı sınırlı. Hiçbir yardım almadan kendi kendine sigarayı bırakma başarısı yüzde 5’in altında. 

Nikotin replasman tedavisi
Etki ve yan etki riski oldukça düşük olduğu kanıtlanmış yöntemler arasında; nikotin replasman tedavileri, bupropion ve varenicline tedavisi yer alıyor. Nikotin replasman tedavileri, Türkiye’de bant ve sakız şeklinde bulunuyor. Kullanılması gereken nikotin tedavisinin şekli, dozu ve süresi kişinin günde ne kadar sigara içtiği ve bir kalp hastalığı olup olmadığına göre doktor yardımıyla belirlenmeli.
Yine ‘bupropiyon ve varenicline’ tedavisi uygulanmadan önce kişinin önceden geçirdiği rahatsızlıklar, kullandığı diğer ilaçlar ve alkol alımı gözden geçirilmeli. İlaç alınmasına engel herhangi bir durum tespit edilirse ilaç tedavisine başlanılmamalı.

2 haftada bile sağlığınız daha iyiye gidecek...
Sigarayı bırakmanın çeşitli organ ve sistemler üzerindeki olumlu etkileri şöyle:
* 2 yıl içerisinde kalp hastalığına bağlı ölüm oranı yüzde 36 oranında, tekrar kalp krizi geçirme riski ise yüzde 50 oranında azalır. İyi kolesterol olarak bilinen HDL miktarı artar.
* 2 hafta ile 3 ay içerisinde sigaraya bağlı öksürük ve balgam ortadan kalkar; egzersiz kapasitesinde artış gözlenir. Kaybedilen akciğer fonksiyonları geri kazanılmaz ancak, 1 yıl sonra akciğer fonksiyonlarındaki düşüş hızı azalır ve hiç sigara içmeyen bir kişi ile aynı seviyeye gelir. Akciğer kanseri riskinde birinci yıldan itibaren düşme başlar, ancak hiç sigara içmemiş bir kişinin taşıdığı riske yaklaşması 20 yıl alır.
* 10 yılda ağız, boğaz, yemek borusu kanseri riski yarı yarıya azalır. Benzer şekilde, mesane, böbrek, pankreas kanseri riski de azalır.
* Sigara kullanımına bağlı olarak görülen üst solunum yolu enfeksiyonları, sinüzit, faranjit sıklığında azalma görülür.
* İnme riskinde birinci yıldan itibaren azalma başlar; 10 yıl içinde bu risk, hiç sigara içmemiş kişilerin seviyesine iner.

BUNLARI YAPMAYIN
Bırakma sürecinde kaçınılması ve yapılması gerekenleri uzmanlar şöyle anlattı: “Sigarayı tamamen bırakın. Azaltarak bırakmak bırakma süresini uzatır ve çoğunlukla tam olarak bırakmayla sonuçlanmaz. Sigarayı bıraktığınızda, ‘bir nefesten bir şey olmaz’ düşüncesine direnin. Bir tek nefes çekmek bile sizi sigara tiryakiliğine geri götürür ve her şeye yeniden başlamak zorunda kalırsınız. Yağlı ve şekerli kalorisi yüksek olan besinlerden uzak durun. Mutlaka düzenli bir fiziksel aktiviteyle meşgul olun.

İlk gün yapılması gerekenler
Uzmanlar sigara bırakıldıktan sonra yapılması gerekenleri ise şöyle anlattı: “Evinizdeki ve işyerinizdeki bütün sigaralardan kurtulun. Çakmak, küllük, kibrit, vb. gibi sigara içmeyi hatırlatan nesneleri göz önünden uzak yerlere kaldırın. Sigarayı bırakmak için geçerli olan sebepleri tekrar hatırlayın. Kendinize iyi davranın. O gün en sevdiğiniz yemeği sipariş edin, sinemaya gidin, sizi rahatlatan aktiviteler planlayın. Bu günü dolu yaşamaya dikkat edin, boş kalmaktan kaçının.”

Kriz anında yapılması gerekenler
Aklınız sigaraya takıldığında, o anda yapmakta olduğunuz işi bırakıp ortamdan kısa bir süre uzaklaşın, örneğin kısa bir yürüyüş yapmak ve yapmanız gereken başka bir işe yönelmek gibi... Bu tür yoğun isteğin kısa sürdüğünü ve araya başka bir aktivite koyduğunuzda sigara içme isteğinin azaldığını göreceksiniz. Düşük kalorili yiyecek ve içeceklerle ağzınızı meşgul edin.

DAVRANIŞ ÖNERİLERİ
* Bol su ve düşük kalorili diğer içecekler tüketmek hem ağzınızı meşgul eder hem de midenizi dolu tutarak kilo almanızı engeller.
* Ellerinizi ve aklınızı meşgul edin, yeni hobiler edinin.
* Bir süre sigara içmeyen arkadaşlarınızla vakit geçirin.
* Düzenli bir fiziksel aktiviteyle meşgul olun. En kolay uygulanabileni yürüyüş yapmaktır.
* Sigara içmediğiniz için kendinizi ödüllendirin. Sigara içmeyerek biriktirdiğiniz parayla sizi mutlu edecek şeyler yapın: seyahate çıkmak, bir restorana gitmek, yeni bir elbise ya da ceket almak gibi.